Բացահայտիր Տավուշը. Ջուխտակ վանք․ Տավուշի մարզի միջնադարյան անտառային հուշարձանը

Ջուխտակ վանքը (հայտնի նաև որպես Պետրոսի վանք կամ Գիշերավանք) 12-13-րդ դարերի հայկական վանական համալիր է Հայաստանի Տավուշի մարզում՝ Դիլիջան քաղաքից 3 կմ հյուսիս-արևմուտք, Բլդան գետի հովտում՝ անտառապատ  լանջին։

Վանքի «Ջուխտակ» ժողովրդական անվանումը պայմանավորված է նրանով, որ համալիրը բաղկացած է զույգ եկեղեցիներից՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ և Սուրբ Աստվածածին։

Համալիրի հնագույն կառույցը 13-րդ դարի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին է, որը կենտրոնագմբեթ, սրբատաշ քարերով միջին մեծության շինություն է (9.7 x 7.5 մ)։

Նրա ավանդատնները ձևավորված են նրբաքանդակ զարդանախշերով։ Երկրորդ՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1201 թվականին վանքի առաջնորդ Հայրապետի նախաձեռնությամբ և ճարտարապետ Սարգսի մտահղացմամբ։ Այն դեղնավուն ֆելզիտից կառուցված միանավ թաղակապ բազիլիկ է (8.6 x 6.4 մ)։ Մուտքի ճակատակալ քարին պահպանվել է 1201 թվականի արժեքավոր շինարարական արձանագրությունը։ 

Վանական համալիրի շուրջ տարածված է միջնադարյան գերեզմանոցը՝ իր յուրահատուկ տապանաքարերով ու խաչքարերով։

Հարավային մասի բարձրության վրա է գտնվում Մաթոսի գյուղատեղին, որտեղ պահպանվել են 1247 թվականի Մաթոսավանք եկեղեցին և 1251 թվականի խաչարձանը։ 1973-1977 և 1980-ական թվականներին իրականացվել են ամրացման աշխատանքներ, որոնց ընթացքում Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին ամրացվել է երկաթե կոնստրուկցիայով։ 

Կոորդինատներ․ 40°45'13" N 44°48'08" E