Բացահայտիր Տավուշը․ Ղալինջաքար. Տավուշի անառիկ հայելին
Հայաստանի հյուսիսարևելյան սահմանագծին՝ բարձրադիր բլրի կատարին, վեր է հառնում միջնադարյան բերդաշինության ամենատպավորիչ կառույցներից մեկը։ Այս ամրոցը, որն առավել հայտնի է որպես Ղալինջաքար, դարեր շարունակ եղել է տարածաշրջանի անվտանգության գլխավոր երաշխավորը։
Հուշարձանի հիմնադրման ստույգ ժամանակաշրջանը համարվում է 10-11-րդ դարերը։
Այն կառուցվել է Կյուրիկյան թագավորության ծաղկման շրջանում՝ որպես ռազմավարական հզոր հենակետ։ Լինելով բարձունքի վրա՝ այն հնարավորություն է տվել հսկել Կուրի հովտից դեպի երկրի խորքերը տանող կարևորագույն առևտրային և ռազմական ճանապարհները։ 17-րդ դարում ամրոցը ենթարկվել է հիմնովին վերակառուցման, ինչի շնորհիվ այն մինչ օրս պահպանել է իր կանգուն տեսքը։
Ամրոցն աչքի է ընկնում իր անկանոն եռանկյունաձև հատակագծով, որը հմտորեն հարմարեցված է տեղանքի բարդ ռելիեֆին։ Պարիսպների երկայնքով դասավորված են 11 բոլորաձև աշտարակներ, որոնք ունեն մոտ 8-10 մետր բարձրություն։
Կառուցման համար օգտագործվել է տեղական կոպտատաշ դեղնավուն ֆելզիտ և բազալտ։ Կիրառված շաղախի բացառիկ ամրությունը թույլ է տվել, որ պատերը դիմակայեն դարերի փորձություններին։
Աշտարակների ներսում առկա են հատուկ հրաձգարաններ և դիտակետեր։ Մուտքը գտնվում է արևմտյան կողմում և լրացուցիչ պաշտպանված է ամրություններով։
Տարածքում պահպանվել են նաև բնակելի ու տնտեսական շինությունների հետքեր, ինչպես նաև ջրամբարների մնացորդներ, ինչը վկայում է այն մասին, որ բերդը նախատեսված է եղել երկարատև պաշարումների դիմակայելու համար։
1980-ական թվականներին իրականացված պեղումների ժամանակ այստեղ հայտնաբերվել են բազմաթիվ արժեքավոր գտածոներ, այդ թվում՝ միջնադարյան զարդանախշ խեցեղեն, մետաղյա գործիքներ և զենքեր։ Այս ամենը փաստում է, որ ամրոցը ոչ միայն ռազմական օբյեկտ էր, այլև կարևոր արհեստագործական կենտրոն շրջակա բնակչության համար։
Այս պատմական հուշարձանն այսօր ընդգրկված է պետական պահպանության տակ գտնվող անշարժ հուշարձանների ցանկում։
«Ղալինջաքար» անվանումը ժողովրդական ստուգաբանությամբ նշանակում է «Հարսնաքար»։ Ըստ ավանդության՝ բերդն այնքան ամուր ու գեղեցիկ է եղել, որ ստացել է այս անունը՝ խորհրդանշելով անառիկությունն ու հավատարմությունը։
Աշխարհագրական կոորդինատներ. 41.2003° N, 45.0211° E
Լուսանկարները ՝ Հուշարձանների պահպանության Տավուշի մարզային ծառայություն