Բացահայտիր Տավուշը. Պարզ լիճ․ բնության հրաշքը Դիլիջանի սրտում

Պարզ լիճը ոչ միայն Տավուշի մարզի, այլև ողջ Հայաստանի բնության ամենաինքնատիպ ջրային էկոհամակարգերից մեկն է, որի ձևավորման պատմությունն ու աշխարհագրական կառուցվածքը խորը գիտական հետաքրքրություն են ներկայացնում։

Գտնվելով Դիլիջան ազգային պարկի տարածքում՝ ծովի մակարդակից 1334-1350 մետր բարձրության վրա, լիճն ունի սողանքաարգելափակոցային ծագում։ Սա նշանակում է, որ հազարամյակներ առաջ տեղի ունեցած երկրաբանական շարժերի և սողանքների հետևանքով բնական արգելափակոց է առաջացել հովտում, ինչն էլ հանգեցրել է ջրի կուտակմանը։

Լճի ավազանը սնվում է բացառապես ստորերկրյա աղբյուրներից և մթնոլորտային տեղումներից, իսկ հոսք ունեցող բնույթը թույլ է տալիս, որ ջուրը մշտապես թարմացվի՝ պահպանելով իր կենսաբանական հավասարակշռությունը։

Լճի հայելու մակերեսը կազմում է մոտ 0,027 կմ², սակայն նրա ծավալային ցուցանիշները՝ շուրջ 83,8 հազար խորանարդ մետր, վկայում են ջրային զգալի պաշարի մասին։ Ջրի միջին խորությունը 3 մետր է, սակայն հատակի ռելիեֆի անհամաչափության պատճառով առավելագույն խորությունը հասնում է մինչև 10 մետրի։ Լճի երկարությունը 300 մետր է, իսկ առավելագույն լայնությունը՝ 100 մետր։

Շրջակա միջավայրը բնութագրվում է խիտ հաճարենու և կաղնու անտառներով, որոնք մոտենում են հենց ջրի ափին՝ ստեղծելով յուրահատուկ միկրոկլիմա։ Այս անտառային գոտին ոչ միայն պաշտպանում է լիճը քամիներից, այլև ապահովում է բարձր խոնավություն և թթվածնի առատություն։

Գիտական տեսանկյունից կարևոր է նաև տարածքում դեռևս ակտիվ սողանքային երևույթների առկայությունը, որոնք շարունակաբար փոփոխում են լճի շրջակա լանդշաֆտը։ Ջուրը թափանցիկ է, թույլ կանաչավուն երանգով, ինչը պայմանավորված է հատակի բուսականությամբ և շրջակա անտառների արտացոլմամբ։

Պարզ լիճն իր էկոլոգիական նշանակությամբ հանդիսանում է բազմաթիվ կենդանատեսակների և թռչունների բնակավայր, իսկ նրա աշխարհագրական դիրքը՝ 40°45'05"N 44°57'38"E կոորդինատներում, այն դարձնում է հեշտ հասանելի, սակայն միևնույն ժամանակ մեկուսացված ու խաղաղ վայր բնության սիրահարների համար։ Լճի ջրաջերմային ռեժիմը կայուն է, ինչը նպաստում է տեղական ֆլորայի և ֆաունայի պահպանմանը՝ դարձնելով այս տարածքը Հայաստանի բնության անբաժանելի և թանկարժեք մասնիկը։

Կոորդինատներ՝ 40°45'05"N 44°57'38"E