Բացահայտիր Տավուշը. Խորանաշատի վանական համալիր

Խորանաշատի վանական համալիրը հայ միջնադարյան ճարտարապետության աչքի ընկնող կոթողներից է, որը գտնվում է Հայաստանի Տավուշի մարզում՝ Չինարի գյուղից մոտ 1-2.5 կմ հյուսիս-արևելք, անտառապատ լեռան արևմտահայաց լանջին:

Այն հիմնադրվել է 13-րդ դարի սկզբին (1211-1222 թթ.) Վանական Վարդապետ Տավուշեցու կողմից, ով ժամանակի նշանավոր գիտնական, աստվածաբան և ուսուցչապետ էր:

Վանքը եղել է միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր, մշակութային և գիտական խոշոր կենտրոններից մեկը, որտեղ գործել է հռչակավոր վարդապետարան՝ բարձրագույն տիպի դպրոց: Համալիրի անվանումը՝ «Խորանաշատ», հավանաբար առաջացել է եկեղեցիների ներսում խորանների բազմազանության և առատության պատճառով:

Համալիրի գլխավոր կառույցը Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին է, որը կառուցվել է 1211-1222 թվականներին: Այն գմբեթավոր դահլիճ տիպի կառույց է՝ չորս անկյուններում երկհարկանի ավանդատներով: Եկեղեցուն արևմտյան կողմից կից է գավիթը (1222-1240 թթ.), որն իր ճարտարապետական լուծումներով և հարուստ հարդարանքով հայկական գավիթների լավագույն օրինակներից է. այն ունի փոխհատվող կամարներով ծածկ, որը բնորոշ է այդ դարաշրջանի հայկական շինարվեստին:

Շրջակայքում պահպանվել են նաև արժեքավոր խաչքարեր և տապանաքարեր:

Աշխարհագրական կոորդինատները `

40°51′39″N 45°35′59″E