Բացահայտիր Տավուշը. Դիլիջանի երկրագիտական թանգարան-պատկերասրահ. Պատմության և արվեստի հանգրվանը
Դիլիջանի երկրագիտական թանգարան-պատկերասրահը հանդիսանում է Հայաստանի կարևորագույն մշակութային օջախներից մեկը, որն իր հարկի տակ է ամփոփում տարածաշրջանի հարուստ պատմությունն ու գեղարվեստական ժառանգությունը:
Թանգարանը հիմնադրվել է 1950 թվականին ուսուցիչ Եղիշե Հովսեփյանի կողմից, իսկ այցելուների համար իր դռներն առաջին անգամ բացել է 1952 թվականին:
Մշակութային այս համալիրն ավելի ուշ՝ 1958 թվականին, ընդլայնվեց պատկերասրահի ստեղծմամբ, ինչը հնարավորություն տվեց ներկայացնելու նաև կերպարվեստի բարձրարժեք նմուշներ:
Թանգարանի ներկայիս շենքն ունի ուշագրավ պատմություն: Նախկինում թանգարանը տեղակայված էր դեռևս 1920 թվականին կառուցված շենքում, որն ի սկզբանե ծառայել էր որպես հյուրանոց և հիվանդանոց: 1967 թվականի վերանորոգումից հետո այն ամբողջությամբ հանձնվեց թանգարանին: Սակայն ժամանակի պահանջներին համապատասխան՝ 2005 թվականին հին շենքը քանդվեց, և հինգ տարվա ընթացքում Դիլիջան քաղաքի ֆինանսավորմամբ ու քաղաքի գլխավոր ճարտարապետ Նվեր Դանիելյանի նախագծով կառուցվեց թանգարանի արդիական և շքեղ նոր շենքը:
Նորակառույց համալիրի պաշտոնական բացումը տեղի ունեցավ 2010 թվականին, իսկ 2011 թվականի ապրիլի 1-ից այն մշտապես բաց է հանրության առջև:
Թանգարանի ցուցադրությունը բաղկացած է մի քանի բաժիններից, որոնք ընդգրկում են ավելի քան 3000 ցուցանմուշ: Հնագիտական բաժնում պահվում են 1017 բացառիկ իրեր, որոնք հայտնաբերվել են Դիլիջանի շրջակայքից և պատկանում են ուշ բրոնզի և վաղ երկաթի դարաշրջաններին:
Ազգագրական հավաքածուն ներառում է 628 նմուշ, որոնք պատմում են տարածաշրջանի կենցաղի և մշակույթի մասին: Բացի այդ, ֆոնդերում առկա են 391 կիրառական արվեստի իրեր, 353 գրաֆիկական աշխատանքներ և 409 գեղանկարներ ու քանդակներ: Հատկապես արժեքավոր են 47 արծաթյա իրերը, որոնց թվում են 36 հազվագյուտ մետաղադրամներ և հնատիպ գրականության 39 կտորներ:
Պատկերասրահի բաժինը հպարտանում է հայ, ռուս և արտասահմանյան անվանի նկարիչների բնօրինակ աշխատանքներով: Այստեղ կարելի է տեսնել Հովհաննես Այվազովսկու, Վարդգես Սուրենյանցի, Գևորգ Բաշինջաղյանի, Մարտիրոս Սարյանի, Ռոքուել Քենթի, Էդգար Շահինի, Ռիշար Ժերանյանի և Շանթ Հերթևցյանի գործերը: Թանգարանը ներառված է Դիլիջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում և այսօր գործում է տնօրեն Արման Բադելյանի ղեկավարությամբ:
Տեղակայում՝ ք. Դիլիջան, Մյասնիկյան 28
Կոորդինատներ՝ 40°44'12"N 44°51'45"E