Բացահայտիր Տավուշը. Լուսահովիտ. Տավուշի մարզի զմրուխտյա անկյունը

Հայաստանի հյուսիս-արևելյան մասում՝ Տավուշի մարզի Իջևանի տարածաշրջանում է գտնվում Լուսահովիտ գյուղը, որն իր բնական գեղեցկությամբ և պատմական շնչով հանդիսանում է տարածաշրջանի ինքնատիպ բնակավայրերից մեկը:

Գյուղը տեղակայված է Աղստևի հովտի անտառապատ աջ լանջին՝ մարզկենտրոն Իջևանից ընդամենը 3 կմ հյուսիս-արևելք և Խաշթառակ գյուղից 1 կմ դեպի հարավ: Նախկինում կրելով Ծռվիզ անվանումը՝ բնակավայրը պաշտոնապես վերանվանվել է Լուսահովիտ 1978 թվականի հունվարի 25-ին, ինչն առավելագույնս արտացոլում է տեղանքի լուսավոր ու մեղմ բնությունը:

Բնակավայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից մոտ 1000 մետր բարձրության վրա, ինչը պայմանավորում է նրա մերձարևադարձային մեղմ կլիման: Լուսահովիտը հայտնի է իր հարուստ բուսականությամբ և անտառներով, որոնք շրջապատում են գյուղը՝ ստեղծելով էկոլոգիապես մաքուր և առողջարար միջավայր:

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը դարեր ի վեր եղել է և մնում է անասնապահությունն ու ծխախոտագործությունը, որոնք հանդիսանում են տեղական տնտեսության հիմնասյուները:

Լուսահովտի ժողովրդագրական պատկերը հետաքրքիր զարգացում է ունեցել տարիների ընթացքում: Եթե 1926 թվականին գյուղն ուներ ընդամենը 149 բնակիչ, ապա 1989 թվականին այդ թիվը հասել էր իր գագաթնակետին՝ կազմելով 507 մարդ: Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ մշտական բնակչությունը կազմել է 364 մարդ, իսկ առկա բնակչությունը՝ 304: Գյուղի բնակչությունը միատարր է՝ հիմնականում հայեր, որոնք Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդներ են և պահպանում են իրենց ազգային ու հոգևոր ավանդույթները:

Գյուղի պատմամշակութային ժառանգության ամենավառ մարգարիտը Մորո Ձորո վանքն է, որը գտնվում է բնակավայրից անմիջապես հարավ-արևելք: Այս հնամենի կառույցը թվագրվում է V-VII դարերին և հանդիսանում է վաղ միջնադարյան հայկական ճարտարապետության եզակի նմուշ: Վանքը ոչ միայն հոգևոր կենտրոն է, այլև զբոսաշրջային կարևոր ուղղություն, որը ձգում է այցելուներին իր խորհրդավորությամբ և շրջակա բնության հետ ներդաշնակությամբ: Այն վկայում է տարածաշրջանի հնագույն բնակեցված լինելու և հարուստ քրիստոնեական անցյալի մասին:

Այսօր Լուսահովիտը շարունակում է մնալ որպես հանգիստ և խաղաղ անկյուն, որտեղ միահյուսվում են լեռնային բնությունը, պատմական հուշարձանները և աշխատասեր մարդկանց կենցաղը:

Կոորդինատներ՝ 40°57′0″N 45°11′0″E