Բացահայտիր Տավուշը. Կողբի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի
Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Կողբ գյուղում վեր է հառնում հայկական ժամանակակից եկեղեցաշինության ուշագրավ նմուշներից մեկը՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին, որը հանդիսանում է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Տավուշի թեմի գործող տաճարներից մեկը։
Այս հոգևոր կառույցի պատմությունը սերտորեն հյուսված է տեղանքի հնամենի ավանդույթների և պատմական շերտերի հետ, քանի որ այն կառուցվել է մի վայրում, որտեղ նախկինում գոյություն է ունեցել «Մխիթար Վարդապետ» անվամբ հայտնի փոքրիկ մատուռը։
Հնագիտական և պատմական տվյալների համաձայն՝ նախկինում այդտեղ գտնվող փայտաշեն ծածկով մատուռ-եկեղեցին թվագրվում էր 14-րդ դարով, որտեղ ամփոփված են եղել երկու վարդապետների և երկու քահանաների մարմիններ։ Մինչ օրս պահպանված հին մատուռի գերեզմանաքարերն ու խաչքարերը վկայում են տեղանքի դարավոր սրբության և հոգևոր նշանակության մասին։
Նոր եկեղեցու շինարարական աշխատանքները մեկնարկել են 2010 թվականին և տևել են մոտ վեց տարի։ Կառույցի ճարտարապետական նախագծի հեղինակներն են Ալեքսանդր Դանիելյանը և Էրիկ Հովհաննիսյանը, ովքեր եկեղեցին կերտել են դասական հայկական ճարտարապետական ոճով՝ համադրելով ավանդական լուծումները ժամանակակից շինարարական որակի հետ։
Տաճարի կառուցումը հնարավոր է դարձել բարերարներ Սամսոն Աբովյանի և Սաթենիկ Նասիբյանի հովանավորությամբ, ինչը ևս մեկ անգամ ընդգծում է անհատների դերը համայնքային և հոգևոր կյանքի զարգացման գործում։ 2016 թվականի հոկտեմբերի 22-ին տեղի է ունեցել եկեղեցու հանդիսավոր օծման արարողությունը, որը կատարվել է Տավուշի թեմի առաջնորդ Գերաշնորհ Տեր Բագրատ եպիսկոպոս Գալստանյանի ձեռամբ։
Շինությունը բնութագրվում է որպես կենտրոնագմբեթ կառույց, որը կառուցված է տեղական սրբատաշ քարից և աչքի է ընկնում իր վեհաշուք տեսքով, ինչը լավագույնս ներդաշնակում է Տավուշի գեղատեսիլ բնության հետ։
Այսօր Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին ոչ միայն աղոթատեղի է, այլև Կողբի հոգևոր վերածննդի և մշակութային ինքնության պահպանման կարևորագույն կենտրոն։
Կոորդինատներ՝ 41°11′28″N 44°58′48″E