Բացահայտիր Տավուշը. Լճկաձոր. Տավուշի թաքնված պատմական անկյունը և մեղվապահների գյուղը
Հայաստանի հյուսիս-արևելյան դարպաս հանդիսացող Տավուշի մարզի Նոյեմբերյանի տարածաշրջանում, Նոյեմբերյան քաղաքից մոտ 7 կիլոմետր դեպի արևմուտք՝ Դեբեդ գետի աջափնյակում է գտնվում Լճկաձոր գեղատեսիլ գյուղը։
Այս բնակավայրը, որն աչքի է ընկնում իր յուրօրինակ աշխարհագրական դիրքով ու բնակլիմայական պայմաններով, տեղակայված է ծովի մակարդակից մոտ 600 մետր բարձրության վրա, որտեղ տիրապետում է մեղմ ու հաճելի մերձարևադարձային կլիման։ Այն հայտնի է նաև Շալագեղ անվանմամբ, ինչը վկայում է տարածքի պատմական անցյալի և տեղական զրույցների բազմաշերտության մասին։
Գյուղի ժամանակակից բնակչության ձևավորումն ունի ուշագրավ պատմական արմատներ. ըստ արխիվային տվյալների՝ տեղի բնակիչների մի մասի նախնիները 1828-1829 թվականներին գաղթել են պատմական Խոյի գավառից՝ իրենց հետ բերելով յուրահատուկ ավանդույթներ ու կենսակերպ։ Դարերի ընթացքում բնակավայրն արձանագրել է ժողովրդագրական կայուն աճ. եթե 1873 թվականին գյուղն ունեցել է ընդամենը 67 բնակիչ, ապա տարիների ընթացքում այդ թիվը աստիճանաբար ավելացել է՝ 1959 թվականին հասնելով 394-ի։
Ըստ 2011 թվականի Հայաստանի Հանրապետության համապետական մարդահամարի արդյունքների՝ Լճկաձորի մշտական բնակչությունը կազմել է 433, իսկ առկա բնակչությունը՝ 365 մարդ, որոնք բոլորն էլ ազգությամբ հայեր են և շարունակում են շենացնել հայրենի եզերքը։
Լճկաձորի տնտեսության հիմքն ու տեղացիների հիմնական զբաղմունքը ավանդական գյուղատնտեսությունն է՝ անասնապահությունը, պտղաբուծությունն ու բանջարաբուծությունը։ Սակայն գյուղի իրական այցեքարտն ու հպարտությունը մեղվաբուծությունն է, որն այստեղ զարգացած է բարձր մակարդակով։
Տեղացիները կատակով ու մեծ սիրով Լճկաձորն անվանում են «400 մեղվաընտանիքների և 400 մեղվի պես աշխատող մարդկանց գյուղ», ինչը լավագույնս բնութագրում է համայնքի աշխատասիրությունն ու սերտ կապը բնության այս բարիքի հետ։
Բնակավայրը հարուստ է պատմամշակութային արժեքավոր հուշարձաններով ու հնագիտական շերտերով, որոնք վկայում են տարածքում դարեր ու հազարամյակներ առաջ ծավալված ակտիվ կյանքի մասին։ Գյուղից մոտ 3 կիլոմետր դեպի արևելք գտնվում է 18-րդ դարին թվագրվող հանրահայտ «Խեչի ձոր» մատուռը, իսկ 1 կիլոմետր հյուսիս-արևելք տարածքում վեր են խոյանում պատմական խոր անցյալի վկաները՝ մեր թվարկությունից առաջ 2-րդից 1-ին հազարամյակների «Դանիելի» ամրոցը և նույն ժամանակաշրջանի դամբարանադաշտը։
Գյուղի հյուսիս-արևմտյան կողմում տեղակայված է ևս մեկ հնագույն պաշտպանական կառույց՝ մեր թվարկությունից առաջ 3-րդ հազարամյակի «Արքունի» ամրոցը։
Բուն գյուղի տարածքում է գտնվում 19-րդ դարում կառուցված Սուրբ Սարգիս եկեղեցին, որը, ցավոք, որոշ չափով քանդվել է խորհրդային տարիների աթեիստական քաղաքականության հետևանքով և այժմ գտնվում է խարխուլ վիճակում։
Լճկաձորում պահպանվել է նաև 19-րդ դարի պատմական գերեզմանոցը, ինչպես նաև 1979 թվականին կանգնեցված հուշարձանը՝ նվիրված Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված համագյուղացիների հիշատակին։
Գյուղի կենցաղում և պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի նաև 1931 թվականին տեղի բնակիչների ջանքերով կառուցված ավանդական աղբյուրը։ Համայնքի անդամներն այս բնական ջրաղբյուրն անվանում են «Հեռու ջուր», քանի որ այն տեղակայված է գյուղի ծայրամասային թաղամասերից մեկում։ Մինչև գյուղում ջրամատակարարման ժամանակակից համակարգերի ներդրումն ու ջրի հիմնախնդրի վերջնական լուծումը, այս աղբյուրը հանդիսացել է Լճկաձորի ամենակարևոր և ամենամեծ կենսական ջրային զարկերակը, որի շուրջ հավաքվել ու շփվել են գյուղի բնակիչները՝ սերնդեսերունդ փոխանցելով իրենց պատմությունն ու ավանդույթները։
Աշխարհագրական կոորդինատներ՝ 41°10'0"N 44°55'0"E