Մայիսի 28. Հայոց հոգու անկոտրում թռիչքը և պետականության փառահեղ հարությունը

Հանրապետության օրը սոսկ օրացուցային ամսաթիվ չէ, այլ հայ ժողովրդի դարավոր տոկունության, ազատատենչ ոգու և անկոտրում կամքի բարձրագույն արտահայտությունը, որն ամեն տարի մայիսի 28-ին համախմբում է համայն հայությանը հպարտության միասնական զգացումի շուրջ:

Այս սրբազան տոնը խորհրդանշում է 1918 թվականին աշխարհի քաղաքական քարտեզի վրա Հայաստանի առաջին հանրապետության ծնունդն ու անկախության հռչակումը, որով ի լուր աշխարհի ազդարարվեց հայոց պետականության փառահեղ վերածնունդը:

Դա մի հաղթական ձեռքբերում էր, որն այսօր էլ մեր հայրենիքում նշվում է պետական բարձրագույն հանդիսավորությամբ՝ շքեղ հրավառություններով, հաղթական համերգներով, հպարտ քայլերթներով ու համազգային մեծ տոնախմբություններով։

Այս պատմական հրաշքը կերտվեց Հայոց ցեղասպանության արհավիրքներից մազապուրծ եղած մի բռունցք ժողովրդի գերմարդկային հերոսության շնորհիվ, որը հրաժարվեց հանձնվել պատմության ճակատագրին:

1918 թվականի մայիսի 28-ին, երբ թվում էր, թե ամեն ինչ կորսված է, Հայոց ազգային խորհուրդը ստանձնեց պատմական պատասխանատվությունը և հռչակեց հայկական հողերի վրա անկախ ինքնիշխան պետության գոյությունը:

Նորածին հանրապետությունը ստիպված եղավ իր առաջին քայլերն անել ահռելի դժվարությունների, համատարած սովի և հարյուր հազարավոր գաղթականների ծանրագույն ճգնաժամի միջով:

Թեև պատմության քամիները դաժան գտնվեցին, և արդեն 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Կարմիր բանակի օկուպացիայի հետևանքով երկիրը հռչակվեց Խորհրդային Հանրապետություն, Առաջին հանրապետության վառած ջահը երբեք չմարեց։ Հենց այդ կարճատև, բայց հերոսական պետականության թողած հզոր հիմքերի ու գենետիկ հիշողության շնորհիվ էր, որ հայ ժողովուրդը տասնամյակներ անց՝ 1991 թվականին, նորից վերականգնեց իր լիակատար անկախությունը։

Հանրապետության օրվա տոնական ավանդույթներն իրենց մեջ կրում են մեր նորագույն պատմության զարթոնքի ոգին: Հատկանշական է, որ դեռևս Խորհրդային միության տարիներին՝ Առաջին հանրապետության 70-ամյա հոբելյանին՝ 1988 թվականին, երբ դեռ նոր էր թափ առնում Արցախյան հզոր շարժումը, Երևանի հնամենի Մատենադարանի դիմաց հազարավոր հպարտ հայորդիների աչքերի առաջ առաջին անգամ վեր խոյացավ մեր նվիրական ու սրբազան եռագույնը:

Պետականության վերականգնումից հետո տոնն արդեն ստացավ իր արժանի փառքը. Հանրապետության հրապարակում մեծաշուք կերպով անցկացվեց նորաստեղծ ազգային բանակի զինվորականների անդրանիկ զորահանդեսը, որը հպարտորեն ղեկավարում էր գլխավոր շտաբի պետ, լեգենդար գեներալ-լեյտենանտ Նորատ Տեր-Գրիգորյանցը, իսկ հայ զինվորին ու ժողովրդին ուղղված հաղթական տոնական ուղերձը մեծագույն հպարտությամբ փոխանցեց պաշտպանության նախարար Վազգեն Մանուկյանը։

Այս սրբազան տոնի խորհուրդը հավերժ շաղախված է Սարդարապատի հերոսամարտի անմահ փառքի հետ, որտեղ հայ աշխարհազորայինն ու զինվորը կենաց ու մահվան ճակատամարտում ջախջախեցին ու երկրից դուրս շպրտեցին օսմանյան զավթիչներին՝ փրկելով հայ տեսակը վերջնական բնաջնջումից:

Մեր պետականության տոնացույցում ոսկե տառերով գրվեց 2018 թվականը, երբ ամենայն հանդիսավորությամբ ու շուքով նշվեց Հայաստանի առաջին հանրապետության հիմնադրման փառահեղ 100-ամյա հոբելյանը:

Հուշահամալիրի վեհաշուք կամարների ներքո անցկացված հանդիսավոր ու հզոր զորահանդեսը դարձավ հայկական բանակի ու անկոտրում պետականության հաղթարշավի վառ ապացույցը՝ հիշեցնելով մեզ, որ մայիսի 28-ը ոչ միայն անցյալի հաղթանակ է, այլև հավերժական ու հզոր ապագա կերտելու մեր սրբազան ուխտը։