Բացահայտիր Տավուշը. Գանձաքար. Տավուշի կանաչ դրախտի պատմությունն ու մշակութային ժառանգությունը
Հայաստանի հյուսիսարևելյան հիասքանչ տեսարանների գրկում՝ Տավուշի մարզում է գտնվում պատմական ու բնական հարուստ արժեքներով օժտված Գանձաքար գյուղը։
Նախկինում Իջևանի շրջանի կազմում ընդգրկված այս բնակավայրը տեղակայված է մարզկենտրոն Իջևան քաղաքից ընդամենը 5 կմ հարավ-արևելք՝ գեղատեսիլ Ուրթուջուր գետի ափին։
Գյուղն ունի հարյուրամյակների պատմություն. այն հիմնադրվել է 1762 թվականին։ Ժամանակի ընթացքում բնակավայրը կրել է տարբեր անվանումներ. մինչև 1967 թվականի մայիսի 25-ը հայտնի է եղել որպես Վերին Աղդան, իսկ այնուհետև՝ մինչև 1978 թվականի հունվարի 25-ը, պարզապես կոչվել է Աղդան, որից հետո ստացել է իր ներկայիս հնչեղ ու հայեցի անունը՝ Գանձաքար։
Գյուղի բնակչության պատմական դինամիկան արտացոլում է տարածաշրջանի ժողովրդագրական զարգացումները։ Ըստ 1831 թվականի տվյալների՝ գյուղն ունեցել է ընդամենը 327 բնակիչ, սակայն տարիների ընթացքում այդ թիվը կայուն աճ է գրանցել՝ 1897-ին հասնելով 1524-ի, իսկ 1939-ին՝ 2458-ի։ Համաձայն 2011 թվականի Հայաստանի մարդահամարի արդյունքների՝ Գանձաքարի մշտական բնակչությունը կազմել է 3434, իսկ առկա բնակչությունը՝ 3021 մարդ։ Գյուղի բնակիչները հայեր են, որոնց նախնիների մի մասը եկել է նույն մարզի Ակնաղբյուր (նախկինում՝ Ներքին Աղդան) գյուղից։
Տեղի ժողովրդի հիմնական զբաղմունքն ու տնտեսության հիմքն ավանդական ճյուղերն են՝ անասնապահությունը, թռչնաբուծությունը, մեղվաբուծությունը, այգեգործությունը, բանջարաբուծությունն ու ծխախոտագործությունը, ինչը պայմանավորված է տարածաշրջանի բարենպաստ կլիմայով և պտղաբեր հողերով։
Գանձաքարն իսկական բացօթյա թանգարան է պատմամշակութային հուշարձաններով հետաքրքրվողների համար, քանի որ նրա տարածքում և շրջակայքում պահպանվել են միջնադարյան բազմաթիվ կառույցներ։ Գյուղի հարավարևելյան մասում է գտնվում վաղ միջնադարյան «Թանիկ» ամրոցը, ինչպես նաև «Խոջաբլուր» գյուղատեղին, XII-XX դարերի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին և միջնադարյան մատուռն ու խաչքարերով հարուստ գերեզմանոցը։
Բնական գեղեցկությամբ աչքի ընկնող Տեսիլ լեռան լանջին վեր է խոյանում XII դարի «Բուդուրի եղցի» եկեղեցին։
Պատմական հուշարձանների շարքը շարունակվում է գյուղից 4 կմ հարավ գտնվող XII-XIII դարերի «Գմբեթ» եկեղեցով, 6 կմ արևմուտք տեղակայված X-XIII դարերի «Աղջկա բերդ» ամրոցով և 2 կմ արևելք ընկած Սուրբ Կիրակի մատուռով, որը թվագրվում է 1286 թվականով։ Այս բոլոր կոթողները վկայում են տարածաշրջանի հոգևոր և պաշտպանական մեծ նշանակության մասին։
Աշխարհագրական կոորդինատներ`
40°50'41"N 45°9'36"E