Ճանաչենք Տավուշի մարզի անվանի մարդկանց. Հրանտ Թամրազյան․ հայ գրականագիտության անխոնջ մշակն ու մեծանուն ակադեմիկոսը
Հայ հարուստ մշակութային ու գրական ժառանգության անդաստանում իր ուրույն, ծանրակշիռ ու անփոխարինելի տեղն ունի ականավոր գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր և ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Հրանտ Սմբատի Թամրազյանը։
Նրա կյանքի ու գործունեության ուղին սերտորեն միահյուսված է հայ դասական և ժամանակակից գրականության արժևորման, գիտական մտքի զարգացման և սերունդների կրթության նվիրական գործին։
Հրանտ Թամրազյանը ծնվել է 1926 թվականի սեպտեմբերի 6-ին Տավուշի տարածաշրջանի Աչաջուր գյուղում։
1943-1948 թվականներին սովորել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում, իսկ 1951 թվականին ավարտել է ԵՊՀ ասպիրանտուրան։
Գիտնականի ստեղծագործական ու կազմակերպչական ակտիվ գործունեությունը սկսվում է 1952 թվականից, երբ նա որպես ավագ խմբագիր աշխատանքի է անցնում Հայաստանի հրատարակչությունում։ 1954 թվականին նա պաշտպանում է թեկնածուական ատենախոսություն «Շիրվանզադեի դրամատուրգիան» թեմայով, իսկ 1963 թվականին ստանում է բանասիրական գիտությունների դոկտորի աստիճան՝ «Շիրվանզադե․ կյանքը և գործը» մենագրության համար։ 1964 թվականին նրան շնորհվում է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1996 թվականին նա ընտրվում է ՀՀ ԳԱԱ իսկական անդամ՝ ակադեմիկոս։
1953 թվականից եղել է նաև ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ։
Համալսարանական կյանքում Թամրազյանի ավանդը հսկայական է․ նա երկար տարիներ ղեկավարել է ԵՊՀ խորհրդահայ գրականության, ապա՝ հայ գրականության ամբիոնը։
Գիտնականի գրչին են պատկանում ավելի քան 300 գիտական հոդվածներ, 40 մենագրություններ, ինչպես նաև դպրոցական ու բուհական դասագրքեր։ Նրա հեղինակած «Հայ գրականություն» դասագիրքը երկար տարիներ եղել է հանրակրթական դպրոցի 9-րդ դասարանի հիմնական ուղեցույցը, ինչի համար նա արժանացել է պետական մրցանակի։
Թամրազյանի գիտական հետաքրքրությունների առանցքում եղել է արևմտահայ քնարերգուների, Մեծ եղեռնի զոհերի և 1930-ական թվականներին բռնատված գրողների ժառանգության վերարժևորումը։ Նրա անմիջական ջանքերով համալսարանում կազմակերպվել են «Չարենցյան ընթերցումներ» գիտական նստաշրջանները։ Ակադեմիկոսի գիտական հսկայածավալ ժառանգությունն ամփոփվում է տասնյակ կոթողային երկերում, որոնցում նա համակողմանիորեն քննել է հայ քննադատության պատմությունը, ստեղծել նշանավոր գրական դեմքերի (Արսեն Տերտերյան, Հակոբ Ասատուրյան) դիմանկարները, ինչպես նաև վերլուծել Հովհաննես Թումանյանի, Սիամանթոյի և Նահապետ Քուչակի բանաստեղծական աշխարհը։ 1950-ականներից սկսած նա պարբերաբար հանդես է եկել ծավալուն հոդվածներով՝ արձագանքելով իր ժամանակակիցների՝ Պարույր Սևակի, Սիլվա Կապուտիկյանի, Հովհաննես Շիրազի, Համո Սահյանի, Վահագն Դավթյանի նորատիպ գործերին։
Այս մեծածավալ վաստակը պետության կողմից գնահատվել է բազմաթիվ բարձր պարգևներով, այդ թվում՝ ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործչի կոչումով (1970) և Ժողովուրդների բարեկամության շքանշանով (1986)։
Մեծանուն գիտնականն ու մանկավարժը կյանքից հեռացավ 2001 թվականի փետրվարի 9-ին Երևանում։ Նրա հիշատակը վառ պահելու համար 2006 թվականին նրա հարազատ Աչաջուր գյուղի միջնակարգ դպրոցը պաշտոնապես անվանակոչվեց Հրանտ Թամրազյանի անունով։
Նրա թողած գիտական ժառանգությունն այսօր էլ ուղենշային է հայագիտության համար։