Բացահայտիր Տավուշը. Տավուշի մարգարիտը․ բացահայտենք պատմական և հիասքանչ Նորաշեն գյուղը
Հայաստանի հյուսիս-արևելքում՝ Տավուշի մարզի բնապատկերների գրկում է գտնվում ուշագրավ պատմություն, հարուստ մշակույթ և անզուգական բնություն ունեցող Նորաշեն գյուղը։
Այս բնակավայրը, որը գտնվում է նախկին Շամշադինի շրջանում, աչքի է ընկնում իր աշխարհագրական դիրքով և պատմական մեծ արժեք ներկայացնող հուշարձաններով։
Գյուղը տեղակայված է բլրապատ լանջերին՝ ծովի մակերևույթից մոտավորապես 830-1000 մետր բարձրության վրա։
Մարզկենտրոն Իջևանից այն հեռու է 55 կիլոմետր, իսկ Բերդ քաղաքից՝ ընդամենը 11 կիլոմետր դեպի հյուսիս-արևմուտք։
Նորաշենի կլիման բարեխառն է, ինչը նպաստավոր պայմաններ է ստեղծում գյուղատնտեսության զարգացման համար։ Տեղի բնակչությունը, որի նախնիների մի մասը տարիներ առաջ այստեղ է տեղափոխվել Արցախից, հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ, խաղողագործությամբ, պտղաբուծությամբ, ինչպես նաև ծխախոտագործությամբ և մեղվաբուծությամբ։
Տարիների ընթացքում գյուղի ժողովրդագրական պատկերը կայուն փոփոխություններ է կրել․ եթե 1831 թվականին այստեղ ապրում էր ընդամենը 248 բնակիչ, ապա 21-րդ դարի սկզբին բնակչության թիվը գերազանցել է 1800-ը՝ պահպանելով հայկական ավանդական գյուղի կենսունակությունն ու աշխուժությունը։
Գյուղն ունի զարգացած սոցիալական և կրթական ենթակառուցվածքներ։ Այստեղ գործում են միջնակարգ դպրոց, մշակույթի տուն, կապի բաժանմունք, մանկապարտեզ և բուժկետ, որոնք ապահովում են համայնքի բնականոն կյանքն ու զարգացումը։
Սակայն Նորաշենի ամենամեծ հարստություններից մեկը նրա պատմամշակութային ժառանգությունն է, որը վկայում է տարածաշրջանի դարավոր պատմության մասին։ Գյուղի տարածքում և նրա շրջակայքում պահպանվել են բազմաթիվ պատմական հուշարձաններ։ Դրանց թվում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում 19-րդ դարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը կանգուն է գյուղի կենտրոնում։
Բացի այդ, պատմության սիրահարների համար մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում «Նորաշեն» կոչվող հին գերեզմանոցը և միջնադարյան խաչքարերը, որոնք արտացոլում են հայկական հոգևոր մշակույթի խորությունը։
Գյուղի շրջակայքում հայտնաբերվել են նաև հնագիտական հսկայական արժեք ունեցող հուշարձաններ, ինչպիսիք են մինչև մեր թվարկությունը 2-րդ և 1-ին հազարամյակներին թվագրվող դամբարանադաշտերը։ Սա փաստում է, որ Նորաշենի տարածքը բնակեցված է եղել դեռևս բրոնզի և երկաթի դարերից։
Նորաշենը ոչ միայն գեղատեսիլ անկյուն է Տավուշի լեռների մեջ, այլև հայկական ինքնության, պատմության և ավանդույթների յուրօրինակ թանգարան բաց երկնքի տակ, որն իր հյուրընկալ բնակիչներով ու վեհաշուք բնությամբ պատրաստ է տպավորել յուրաքանչյուր այցելուի։
Աշխարհագրական կոորդինատները՝ 40.9036° N, 45.4522° E: