Բացահայտիր Տավուշը. Թեղուտ` Տավուշի գեղատեսիլ անկյուններից մեկը

Թեղուտը Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի Իջևանի տարածաշրջանում գտնվող գեղատեսիլ ու հարուստ պատմություն ունեցող բնակավայրերից է, որը տեղակայված է մարզկենտրոն Իջևանից 28 կիլոմետր հարավ-արևմուտք՝ Դիլիջան-Իջևան մայրուղու վրա, Աղստև գետի ձախափնյակում:

Բնակավայրն զբաղեցնում է 9,5 քառակուսի կիլոմետր տարածք, իսկ նրա բարձրությունը ծովի մակերևույթից կազմում է 1150 մետր: Աշխարհագրական այս դիրքը պայմանավորում է տեղանքի բարեխառն ու մերձարևադարձային տարրերով բնորոշվող կլիմայական պայմանները, որտեղ ամռանը միջին ջերմաստիճանը հասնում է +19 աստիճանի, իսկ ձմռանը նվազում է մինչև -2 աստիճան: Բնակավայրի աշխարհագրական կոորդինատներն են՝ 40°46′40″ հյուսիսային լայնության և 44°56′06″ արևելյան երկայնության վրա:

Թեղուտի պատմությունը սկիզբ է առնում 1925 թվականից, երբ այն հիմնադրվեց որպես նախկին Զարուշե գյուղի թաղամասերից մեկը: Հետագայում այն ստացավ առանձին գյուղի կարգավիճակ և սկզբնապես անվանվեց Հաղարծին, որից հետո միայն վերանվանվեց Թեղուտ: Որոշ ժամանակ գտնվել է Դիլիջան քաղաքի վարչական ենթակայության տակ, սակայն առանձին բնակավայրի կարգավիճակ է ստացել Հայաստանի Ազգային ժողովի 1993 թվականի նոյեմբերի 5-ի որոշման համաձայն:

Տարիների ընթացքում բնակչության թիվը կայուն կերպով փոխվել է: Եթե 1831 թվականին այստեղ ապրում էր 267 մարդ, ապա 1959 թվականին բնակչությունը հասել էր 613-ի, 1970 թվականին՝ 770-ի, 1987 թվականին՝ 1234-ի, 2001 թվականին՝ 1353-ի, իսկ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով մշտական բնակչությունը կազմել է 1342, առկա բնակչությունը՝ 1208 մարդ: Վերջին տվյալներով բնակչության թիվն արդեն հասնում է 1600-ի:

Տեղաբնակները, որոնք կոչվում են թեղուտցիներ, հիմնականում զբաղվում են անասնապահությամբ, դաշտավարությամբ և բանջարեղենի մշակությամբ՝ օգտագործելով տեղի բնական բարենպաստ պայմանները:

Բնակավայրի շրջակայքը հարուստ է պատմամշակութային և հնագիտական արժեքներով: Մասնավորապես, Թեղուտից 5 կիլոմետր հյուսիս գտնվող «Ճերի հողեր» հանդيامասում հայտնաբերվել են Հայոց թագավոր Արտաշես Ա-ի կողմից մ.թ.ա. 189-160 թվականներին թողնված երկու սահմանաքարերը, որոնք կրում են արամեերեն գրություններ և բացառիկ նշանակություն ունեն հայոց պետականության պատմության ուսումնասիրության համար:

Բացի այդ, Թեղուտից ընդամենը մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա են գտնվում հայ հոգևոր և ճարտարապետական գլուխգործոցներ Հաղարծինի և Ուխտաձորի վանքերը, որոնք ամբողջացնում են այս հրաշք տարածաշրջանի պատմական մեծ ժառանգությունը:

Կոորդինատներ՝ 40°46′40″N 44°56′06″E